Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nın (COP31) açılışında konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, ülkeler arasında diyaloğun artırılması, güvenin yeniden kurulması, kaynakların harekete geçirilmesi ve iklim taahhütlerinin insanların hayatına yansıtılması gerektiğini belirterek, "COP31'i bunun için bir Uygulama COP'u yapmak istiyoruz" dedi. BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, metan emisyonlarının azaltılması ve elektrifikasyonun yaygınlaştırılmasıyla öngörülen küresel ısınmanın yarım derece düşürülebileceğini belirtirken, Avustralya adına COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen ise 1,5 derece sınırının aşılacağı uyarısında bulundu.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya EXPO Merkezi'nde başladı. Küresel iklim değişikliğiyle mücadele, sera gazı emisyonlarının azaltılması, yenilenebilir enerjiye geçiş ve iklim finansmanı konularının ele alınacağı konferans, 20 Kasım'a kadar devam edecek. Konferans kapsamında 11-12 Kasım tarihlerinde devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla Dünya Liderler Zirvesi de gerçekleştirilecek.

Konferansın açılışında COP30'un Başkanı André Aranha Corrêa do Lago, COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell ve Avustralya adına COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen konuşma yaptı.

"Fosil yakıtlardan uzaklaşma, ormansızlaşma ve iklim finansmanı"

Açılış konuşmasını, 2025 yılında Brezilya'nın Belém kentinde düzenlenen COP30'un Başkanı André Aranha Corrêa do Lago yaptı. COP30'da alınan kararların uygulanmasının önemine dikkati çeken Corrêa do Lago, "COP'un son gününde hep birlikte üzerinde uzlaştığımız kararlar, bu yaklaşımın önemini ortaya koydu. Konferans boyunca, kararlı biçimde harekete geçmemiz gerektiği konusunda ortak bir anlayışa sahip olduğumuzu gösterdik. Hangi adımların atılması gerektiğini biliyoruz. Benimsediğimiz ilkeleri korumak ve hedeflerimize ulaşmak için kararlılıkla çalışmamız gerekiyor" dedi.

İklim değişikliğiyle mücadelede öncelikli konulara değinen Corrêa do Lago, "Özellikle üç temel konu üzerinde durduk: Fosil yakıtlardan uzaklaşma, ormansızlaşma ve iklim finansmanı. Bu başlıklar, iklim değişikliğiyle mücadelede atılması gereken adımlar açısından büyük önem taşıyor. Fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik kapsamlı bir yol haritası hazırladık. Amacımız, önümüzdeki kritik yıllarda iklim eylemlerini hızlandırmak ve 2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedefine ulaşılmasına katkı sağlamak" ifadelerini kullandı.

Müzakerelerde alınan kararların uygulanması için farklı kesimlerin katkılarına ve iş birliğine ihtiyaç duyulduğunu belirten Corrêa do Lago, müzakere ve uygulama süreçlerinin birbirini giderek daha fazla etkilediğini ifade etti. COP31'e ilişkin gelişmelerden memnuniyet duyduğunu söyleyen Corrêa do Lago, "Umudumuzu asla kaybetmemeliyiz. Tarihin doğru tarafında olduğumuzu hiçbir zaman unutmamalıyız. Halkımızın bizden beklediklerini yerine getirmek için çalışmaya devam etmeliyiz. Bunu sorumluluk bilinciyle ve cesaretle yapmalıyız" dedi.

Konuşmasının ardından Amazon ormanlarından hazırlanan tokmağı COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'a hediye eden Corrêa do Lago, başarı dileklerini ileterek yerini Kurum'a bıraktı.

"COP31'i bunun için bir Uygulama COP'u yapmak istiyoruz"

Konuşmasında dünyanın savaşlar, jeopolitik gerilimler, ekonomik belirsizlikler ve iklim değişikliği gibi birbirini etkileyen sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten COP31 Başkanı Murat Kurum, iklim politikalarının yalnızca çevreyle sınırlı olmadığını, kalkınma, gıda, enerji, şehir ve sağlık alanlarını da kapsadığını ifade etti.

Dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan iklim olaylarının diğer ülkelerde de ekonomik ve toplumsal sonuçlar doğurduğuna dikkati çeken Kurum, "Dünya bize çok açık bir şey söylüyor: Krizler birbirini büyütüyor. İklim gıdayı, gıda göçü, enerji ekonomiyi, ekonomik kırılganlık toplumların direnç kapasitesini etkiliyor. Bu yüzden bugünün dünyasında iklim politikası aynı zamanda kalkınma politikasıdır. Gıda politikasıdır. Enerji politikasıdır. Şehir politikasıdır. Sağlık politikasıdır. Ve her şeyden önce, insanın geleceğini koruma politikasıdır" dedi.

COP31'de alınacak kararların uygulamaya dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Kurum, "İşte Antalya'nın çağrısı budur: Ayrışmanın arttığı bir dönemde diyaloğu büyütmek, güvenin sınandığı bir dönemde güveni yeniden kurmak, ihtiyacın büyüdüğü bir dönemde imkânları harekete geçirmek, verilen sözlerle insanların hayatı arasındaki mesafeyi kapatmak. COP31'i bunun için bir Uygulama COP'u yapmak istiyoruz" ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin beklentilerini ortak zeminde buluşturmak için sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu belirten Kurum, Avustralya ile birlikte iklim değişikliğinden en fazla etkilenen kırılgan ülkelerin sorunlarına çözüm bulmayı amaçladıklarını dile getirdi.

"İklim eyleminin en pahalı faturalarından biri gecikmedir"

İklim değişikliğiyle mücadelede atılacak adımların ertelenmemesi gerektiğini vurgulayan Kurum, "Biliyoruz ki; iklim eyleminin en pahalı faturalarından biri gecikmedir. Bugün ertelenen dirençlilik yatırımı yarının afet maliyetine dönüşebilir. Bugün ulaşmayan uyum finansmanı yarının insani krizini büyütebilir. Bu yüzden geleceğin maliyetini bugünün kararlarına taşımak zorundayız. 1,5 derece hedefi yolumuzu göstermeye devam ediyor" dedi.

Antalya'da alınacak kararların günlük hayata yansıması gerektiğini belirten Kurum, sözlerini şöyle sürdürdü: "Antalya'da aldığımız kararların gerçek ömrü, bu salonlardan çıktıkları anda başlayacak. Buradan bütün ülkelere, halklara ve gençlere çağrıda bulunuyorum: Gelin, tarihi bir iş birliğini Antalya'da birlikte kuralım. Sözleri sonuçlara dönüştürelim. Kararları yatırıma dönüştürelim. Bilgiyi harekete geçirelim. Bir karar bir şehrin altyapısında yaşamalı. Bir çiftçinin toprağında yaşamalı. Bir fabrikanın üretim hattında yaşamalı. Bir ailenin enerji faturasındaki iyileşmede karşılık bulmalı."

"2035 yılına kadar elektriğin payını yüzde 35'e çıkarma hedefini ortaya koyduk"

Emine Erdoğan'ın öncülüğündeki Sıfır Atık Hareketi'nin kaynakların korunması, israfın azaltılması ve verimliliğin artırılması açısından önemine değinen Kurum, enerji dönüşümüne ilişkin hedefleri de paylaştı. Kurum, "35x35 Küresel Elektrikleşme Taahhüdümüz kapsamında, 2035 yılına kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 35'e çıkarmayı hedefliyoruz. Bu geçiş, yenilenebilir enerjiyi, güçlü şebekeleri, depolama kapasitesini, enerji verimliliğini, temiz ulaşımı ve yeşil endüstriyi bir araya getiriyor. Her biri diğerini destekliyor. İnsanların iklim görüşmelerinin sonuçlarını günlük yaşamlarında hissetmelerini istiyoruz: daha az enerji tüketen binalarda, temiz toplu taşımada, karşılayabilecekleri enerjide ve yeni işlerde. Bütün bunlar güçlü bir finansal mimari gerektiriyor" ifadelerini kullandı.

İklim değişikliğiyle mücadelede finansmanın yanı sıra güvenin de önemli olduğunu vurgulayan Kurum, "Bir ülke için güven, verdiği sözlerin meyvesini görmek, ihtiyaç duyduğu kaynaklara erişebilmek, vaat edilen finansmanı zamanında almak ve kararların uygulamaya konulacağına dair güven duymak anlamına gelir. İşte küresel iş birliğinin dayandığı görünmez temel budur. Bakü'de ülkeler, gelişmekte olan ülkeler için iklim finansmanı hedefi konusunda anlaştılar: 2035 yılına kadar yılda en az 300 milyar dolar. Ayrıca kamu ve özel sektör finansmanının yılda en az 1,3 trilyon dolara çıkarılması çağrısında bulundular. Artık vaatlerimizin sermaye ile desteklenmesi gerekiyor. Bu sermaye yatırımı finanse etmeli ve bu yatırım sonuç vermeli. Dünyanın bugünkü ihtiyaçlarının haritası bize bir tablo gösteriyor. Başkentinin, teknolojisinin, bilgisinin ve uzmanlığının haritası bize başka bir yönünü gösteriyor. Bu haritaların uyumlu olmasını istiyoruz. Yatırımcıları fonlamaya ihtiyaç duyan projelerle buluşturacağız. Teknolojiye ihtiyaç duyan ülkeleri çözüm sağlayabilecek ülkelerle bir araya getireceğiz. Ve yerel ihtiyaçları küresel kapasiteyle eşleştireceğiz. İklim Uygulama Köprüsü tam olarak bunu yapmak üzere tasarlandı. Kaynakları ihtiyaç duyulan yerlere, sorumluluğu ise harekete geçme kapasitesinin bulunduğu yerlere yönlendireceğiz" şeklinde konuştu.

"Antalya'nın mirası sözlerimizden büyük olsun"

Antalya'dan yalnızca alınan kararların değil, başlatılan çalışmaların hatırlanmasını istediklerini belirten Kurum, sözlerini şu şekilde tamamladı: "Ve istiyoruz ki yıllar sonra Antalya hatırlandığında burada hangi cümlelerin kurulduğundan önce hangi işlerin başladığı konuşulsun. Antalya'nın mirası sözlerimizden büyük olsun. Görünmeyen mesafeleri azaltan bir Antalya. İhtiyaçla imkânı buluşturan bir Antalya. Gecikmenin yerine harekete geçmeyi koyan bir Antalya. İklim eylemini insanın hayatına ulaştıran bir Antalya."

"1,5 derece sınırını aşacağız ancak geri dönebiliriz"

Avustralya adına COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen da iklim değişikliğinin etkilerinin dünya genelinde giderek arttığını belirterek, Nepal'de buzullarda yaşanan çökmelere, Avrupa'da aşırı sıcaklara bağlı ölümlere ve El Niño'nun şiddetlenmesine dikkati çekti. Bowen, "İklim değişikliği burada. Bu bir öngörü değil. Bir tahmin değil. Milyarlarca insanın yaşadığı bir gerçek" dedi.

Küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bowen, "Son bilimsel veriler bize 1,5 derece sınırını aşacağımızı söylüyor. Ancak birlikte çalışır, aciliyet duygusuyla, dayanışma ve kararlılıkla hareket edersek geri dönebiliriz" ifadelerini kullandı.

Paris Anlaşması öncesinde küresel sıcaklık artışına ilişkin öngörülerin 4 dereceye yaklaştığını, günümüzde ise bu tahminlerin 2,6 derece seviyesine daha yakın olduğunu belirten Bowen, 2015 yılından bu yana dünya genelinde yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretiminin neredeyse iki katına çıktığını söyledi. Geçen yıl temiz enerjiye yaklaşık 2,2 trilyon dolar yatırım yapıldığını belirten Bowen, "Temiz enerjiye geçiş yalnızca emisyonları azaltmıyor. Aynı zamanda küresel ekonomi genelinde yatırımları, sanayiyi ve istihdamı yeniden şekillendiriyor" dedi.

160'tan fazla ülkenin güncellenmiş ulusal iklim hedeflerini, 130'dan fazla ülkenin ise ilk iki yıllık şeffaflık raporlarını sunduğunu belirten Bowen, iklim değişikliğiyle mücadelede daha hızlı hareket edilmesi gerektiğini vurguladı.

"İklim finansmanına en fazla ihtiyaç duyan ülkeler en az payı alıyor"

Küresel nihai enerji tüketiminin yalnızca yaklaşık beşte birinin elektrikten karşılandığını belirten Bowen, ulaşım, binalar ve sanayide fosil yakıt kullanımının azaltılması için elektrifikasyonun yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti. Bowen, şu ifadelere yer verdi: "Elektriğin küresel enerji tüketimindeki payını beşte birden üçte bire çıkarmamız gerekiyor. Bu yalnızca gezegenimiz için iyi değil. Aynı zamanda ülkelerin enerji güvenliğini güçlendiriyor, emisyonları azaltıyor ve haneleri değişken enerji faturaları ile fiyat şoklarından daha iyi korumamıza yardımcı oluyor. Bu nedenle Eylem Gündemi kapsamında, 2035 yılına kadar elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35'e yükseltmeye yönelik küresel çaba hedefi son derece önemli. Bu hedefe ulaşmak; yenilenebilir enerjiye, modern elektrik şebekelerine, enerji depolamaya, verimliliğe ve gerekli becerilerin geliştirilmesine yatırım yapılmasını gerektiriyor."

İklim finansmanına erişimde yaşanan sorunlara da değinen Bowen, "Elbette ülkeler kendilerine en uygun yolları izleyecek ve her ülke elektrifikasyonu kendi şartlarına göre gerçekleştirecek. Aynı derecede açık biçimde duyduğum bir başka konu da finansmanın önündeki engelleri kaldırmamız gerektiği. Bu, hem iklim finansmanının artırılmasını hem de finansmana erişimin kolaylaştırılmasını kapsıyor. Güvenilir enerji dönüşümü ve iklim değişikliğine uyum planları bulunan çok sayıda ülke, bu planları uygulamaya geçirmek için gereken finansmana ihtiyaç duyduğu hızda, ölçekte veya şartlarda erişemiyor. İklim finansmanına en fazla ihtiyaç duyan ülkeler, bu finansmandan en az payı alıyor" ifadelerine yer verdi.

Özellikle iklim değişikliğinin etkilerine karşı kırılgan ülkelerin desteklenmesi gerektiğini belirten Bowen, şöyle devam etti: "Bu nedenle Avustralya, Pasifik'te düzenlenen COP öncesi toplantılarda Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri ve En Az Gelişmiş Ülkeler için Finansmana Erişim Bildirisi ve Eylem Planı'nı başlattı. Bu girişim son derece pratik bir hedefe odaklanıyor: Finansmana erişimi daha hızlı ve daha basit hâle getirmek. Proje hazırlık süreçlerini güçlendirmeliyiz. Kamu ve özel sektör yatırımlarını birlikte harekete geçirmeliyiz. İklim finansmanının ülkelere ve toplumlara ihtiyaç duydukları zamanda ulaşmasını sağlamalıyız."

"160'tan fazla gündem maddesi ve 60 müzakere görevi bulunuyor"

COP31'de yürütülecek müzakerelere ilişkin bilgi veren Bowen, bu yıl konferansın gündeminde 160'tan fazla madde ve 60 temel müzakere görevi bulunduğunu açıkladı. Gündemde adil geçiş mekanizmasının işler hâle getirilmesi, emisyon azaltımına yönelik çalışmaların güçlendirilmesi, küresel uyum hedefinin ilerletilmesi ve iklim finansmanına erişimin kolaylaştırılması gibi konuların bulunduğunu belirtti.

COP31 Başkanı Murat Kurum ile başkanlıkların öncülüğünde, taraf ülkelerin yön vereceği bir karar sürecini ilerletme konusunda anlaştıklarını açıklayan Bowen, "Bu sürece başkanlıklar öncülük edecek ancak karar taraf ülkeler tarafından sahiplenilmeli ve yönlendirilmelidir. Buradaki amaç müzakereleri tekrarlamak değil. Bu, uzun bir siyasi bildiri olmayacak. Aksine, karşı karşıya olduğumuz zorluklara ve fırsatlara odaklanan, somut, uygulanabilir ve belirli hedeflere yönelik bir yanıt olacak" ifadelerini kullandı. Ülkeler arasında görüş ayrılıkları olabileceğini ancak ortak bir noktada buluşulması gerektiğini belirten Bowen, sözlerini şöyle tamamladı: "Hiçbir ülke bunu tek başına başaramaz. Ancak birlikte başarabiliriz ve başarmalıyız."

"İlerleme ne yeterince hızlı ne de yeterince adil"

BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell ise Paris Anlaşması'nın ardından iklim değişikliğiyle mücadelede önemli hedefler belirlendiğini ancak bunların uygulamaya geçirilmesinin hızlandırılması gerektiğini söyledi. Büyük ölçekli yenilenebilir enerji projelerinin yüzde 90'ının fosil yakıt alternatiflerinden daha düşük maliyetli olduğunu belirten Stiell, "Uyum marjinal halden çıkıp ana akım hale geldi. Ancak ilerleme ne yeterince hızlı ne de yeterince adil" ifadelerini kullandı.

COP31'de ülkelerin mevcut hedeflerini somut uygulama adımlarına dönüştürmeleri gerektiğini belirten Stiell, iklim değişikliğine uyum finansmanının artırılması, finansmana erişimin kolaylaştırılması ve yenilenebilir enerji kapasitesinin 2030 yılına kadar üç katına çıkarılması için çözümler geliştirilmesi çağrısında bulundu.

Petrol, doğal gaz ve atık sektörlerindeki metan emisyonlarının azaltılması gerektiğini vurgulayan Stiell, elektrik kullanımının yaygınlaştırılmasının da iklim değişikliğiyle mücadelede önemli olduğunu ifade etti. Metan emisyonlarının azaltılması ve elektrifikasyonun birlikte öngörülen küresel ısınmayı yarım derece düşürebilecek etkiye sahip olduğunu belirtti.

"Yenilenebilir enerji geçen yıl yaklaşık 500 milyar dolar tasarruf sağladı"

İklim değişikliğinin ekonomik ve toplumsal etkilerine de değinen Stiell, aşırı hava olaylarının dünyanın farklı bölgelerindeki toplulukları etkilediğini söyledi. Güçlü El Nio şartlarının iklim değişikliğinin etkilerini ağırlaştırdığını belirten Stiell, kırılgan toplulukların en ağır bedeli ödediğini ifade etti. Fosil yakıt maliyetlerindeki dalgalanmaların haneleri ekonomik açıdan zorladığını belirten Stiell, "Yenilenebilir enerji kaynakları geçen yıl dünya genelinde yaklaşık yarım trilyon dolar, yalnızca bu yılın ilk yarısında ise 265 milyar dolar tasarruf sağladı" dedi.

İklim değişikliğine uyum yatırımlarının da ekonomik getiri sağladığını ifade eden Stiell, Türkiye ile Avustralya'nın COP31 kapsamında oluşturduğu iş birliğinin önemine dikkati çekti. İklim finansmanı, emisyon azaltımı ve adil geçiş konularında ülkelerin uzlaşmaya varması gerektiğini belirten Stiell, hiçbir iklim konferansının tek başına bütün sorunları çözemeyeceğini vurguladı.