Adana'da oto tamircisi Servet Doğan (60), 1991 yılında geliştirmeye başladığı SET adlı yazılım sistemiyle araçların egzoz emisyon değerlerini düşürmeyi hedefliyor. Çukurova Üniversitesi'nde gerçekleştirilen testlerde farklı model ve yakıt türlerine sahip araçlarda ölçümler yapılarak sonuçlar karşılaştırıldı. Testlerde bazı zararlı gaz emisyonlarında yüzde 90'ın üzerinde düşüş gözlemlendiği belirtilirken, çalışma hakkında bilirkişi raporu da hazırlandı.

Doğan, 1991 yılında üzerinde çalışmaya başladığı yazılım projesini 2007 yılında ilk kez uygulamaya geçirdi. SET adı verilen sistemle araçların mekanik yapısına herhangi bir donanım eklenmeden, yalnızca yazılım üzerinden motor yönetimine müdahale edilerek egzoz emisyon değerlerinin düşürülmesi amaçlandı. Yıllar içerisinde geliştirilen sistemin farklı marka, model ve yakıt türlerine sahip araçlarda uygulanabilir hale getirildiği belirtildi. 2011 yılında Çukurova Üniversitesi Makine Mühendisliği, 2026 yılında ise Çevre Mühendisliği bölümünde yapılan karşılaştırmalı ölçümlerde yazılımla egzoz emisyon değerlerinin yüzde 96'ya kadar düştüğü belirlendi.

Doğan, yapılan ölçümlerde özellikle karbon emisyonları ve hidrokarbon değerlerinde yüzde 90-96 oranlarında düşüş gözlemlendiği ifade etti.

"Hidrokarbonun azalması iyi yanmayı gösteriyor"

Yaptıkları çalışmanın sonuçlarını değerlendiren Servet Doğan, şu ifadeleri kullandı:

"Bu SET denen uygulama, yazılım yönetimi ile ilgili olarak araçlarda biz de özellikle egzoz emisyon ölçümleri yaparak bir test yaptık. İki farklı aracı yeni model ve eski model olmak üzere, biri dizel, biri de benzinli olmak üzere iki farklı aracı denedik. Bir tanesi 13 bin kilometrede, 2026 model bir benzinli bir araçtı. Diğeri de bizim yine 1.4 dizel motora sahip, 2007 model, 330 bin kilometrede olan bir araç vardı. Bu araçlara öncesi ve sonrası, yani uygulama öncesi ve sonrası ölçümler yapıldı. Hatta yeni aracı biz dinamometreye de soktuk; akredite bir dinamometre işletmesinde öncesi ve sonrası performans testlerini de yaptık. Bu sonuçlara baktığımız zaman, bu emisyonların ciddi bir şekilde aslında azaldığını gördük. Mesela araçlarda yüzde 90-96 oranlarında karbon emisyonlarında, özellikle hidrokarbon emisyonlarında ciddi bir azalma gözlendi."

Doğan, hidrokarbonun azalmasının çok iyi bir yanmanın olduğunu gösterdiğini belirterek, "Yani bu şu demek: 100 kilometre için diyelim ki 5 litre yakıt yakıyorsanız, yüzde 20 iyileştirme varsa artık 5 değil de 4 litre yakıt yakacaksınız anlamına gelir. Biz burada, bilimsel bakış açısıyla yaptığımız girdi, çıktı ve kütle dengesine göre bu araçların çok iyi bir yanma performansına sahip olduğunu gözlemledik. Araçlardaki bu emisyonlar ölçüldüğünde sonraki ve önceki değerler arasındaki farklara baktığımızda, aslında şu anda biliyorsunuz karbon emisyonu, hava kirlenmesi, küresel iklim değişikliği gibi çok farklı, günümüzde tartışılan unsurlar var. Bu unsurlara bağlı olarak bizler de bunu kontrol altına almak istiyoruz. Bu şu demek: Dünyada, tüm dünya genelinde birim zamanda atmosfere yayılacak kirletici emisyonunu yüzde 20, 30, belki 40 seviyelerinde azaltmak anlamına geliyor. Bu da çok ciddi bir rakam; biz yüzde 5'i bile çok büyük başarı görürken... Yani bu yazılımın tüm dünyadaki araçlarda kullanılacağını düşünecek olursak, o zaman ciddi, yarı yarıya kadar da bir azalma beklemek mümkündür tabii ki bu rakamlarla" dedi.

"Dört zararlı gazı aynı anda düşürüyoruz"

Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çağatay Ersu da sistemin geçmişine ve teknik özelliklerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Ersu, mekanik yapıda değişiklik yapılmadan yazılım yoluyla verim elde edilmesinin hedeflendiğini söyledi.

Ersu, sistemin çalışma prensibini ve testlerde elde edilen sonuçları şöyle anlattı:

"SET yöntemi adını verdiğimiz bu egzoz emisyonlarını sıfıra yaklaştıran yöntem, 1991 yılında başlayıp 2007'de ilk örneğini aldığımız bir çalışmaydı. Herhangi bir mekaniksel yapıya donanım eklemeden, mekaniksel yapının değişimi yapılmadan bilgiyle maksimum faydayı elde etmenin bir çalışmasıydı. Aynı anda dört tane zararlı gazı indirdiğini düşündüğümüz, gördüğümüz testlerde ispatladığımız bir çalışmaydı. Karbonmonoksit ve hidrokarbon milyon hassasiyette sıfıra kadar indi. Karbondioksitte bir düşüş oldu. Aynı zamanda da hidrokarbonları ciddi derecede azaltıp aynı anda da azot oksitleri yüzde 45 civarında aşağı çektiğimiz bir çalışmaydı."

Ersu, "Şu an 2026'dayız, 2020'nin üstündeki tüm araçlara bizim yaptığımız OBD soketinden kontrol ünitesine bilgi gönderme hattı olmayan araçlara dahi biz OBD soketinden bilgi gönderebilen dünyadaki tek yöntemi şu an uyguluyoruz. Araçlarımızın aynı anda egzoz emisyonlarını sıfıra yakın değerlere taşıdığı, yüzde 12 ile 25 arasında yakıt tasarrufu sağladığı ve güç kaybetmeden aksine torkunun yüzde 30'lara varan bir artışla gözlemlediğimiz, aynı anda da motor vuruntularının azalıp motorun ömrünü uzatabilecek nitelikte bir çalışmadır" diye konuştu.